# # Python Listeler Python koleksiyonlar (diziler) altında yer alan **liste (list)** veri tipimiz *sıralanabilen* , *değiştirilebilen* , *indekslenebilen* ve *çoğul elemana izin veren* bir veri tipidir. Köşeli parantezlerle `[ ]` oluşturulur. ```python liste = [] ``` Köşeli parantezlere oluşturulan listeler, en başta elemanlarla birlikte de oluşturulabilirler. ```python liste = ["Ankara","İstanbul","Kayseri"] ``` Aynı zamanda bir liste **list()** fonksiyonu ile de oluşturulabilir ve constructor yöntemiyle başlangıçta elemanları ayarlanabilir. ```python liste = list() liste = list(("Ankara","İstanbul","Kayseri")) ``` Oluşturduğumuz `liste` değişkenlerinin tipini kontrol edelim. ```python print(type(liste)) # ``` ## 1. Liste Elemanlarına Erişim Python programlama dilinde elinizdeki bir listenin elemanlarına ulaşabilmek için indeksleri kullanmalısınız. Aşağıdaki örnekle indeksleri nasıl kullanacağınızı gösterelim. ```python liste = ["Sal","Vapur","Feribot","Korvet","Fırkateyn"] print(liste[0]) # Sal print(liste[1]) # Vapur print(liste[2]) # Feribot print(liste[3]) # Korvet print(liste[4]) # Fırkateyn ``` {% hint style="warning" %} İndeks her zaman **0** dan başlar. Yani bir listede ilk elemanın indeksi 0 dır. {% endhint %} ## 2. Negatif İndeksleme Negatif indeks kullanarak bir listeyi tersten başlayarak ele alabilirsiniz. Örnek üzerinde görelim hemen. ```python liste = ["Sal","Vapur","Feribot","Korvet","Fırkateyn"] print(liste[-1]) # Fırkateyn print(liste[-2]) # Korvet print(liste[-3]) # Feribot print(liste[-4]) # Vapur print(liste[-5]) # Sal ``` {% hint style="warning" %} Negatif indeks normal indeksin aksine **-1** den başlar. Yani bir listede son elemanın indeksi -1 dir. {% endhint %} ## 3. Bir Listeden Yeni Liste Oluşturma (İndeks) Elimizde mevcut olan bir listeden indeks belirterek yeni bir liste oluşturabiliriz. Örneğin mevcut listenin 2.indeksinden 5.indeksine kadar ( *5 dahil değil* ) olan elemanlarla yeni bir liste oluşturalım. ```python liste = ["a","b","c","d","e","f","g"] yeniliste = liste[2:5] print(yeniliste) #["c","d","e"] ``` {% hint style="info" %} Bu şekilde yeni liste oluştururken `[x:y]` ifadesinde x dahil, y dahil değildir. Ayrıca indeksin **0** dan başladığını unutmayınız! {% endhint %} ## 4. Bir Listeden Yeni Liste Oluşturma (Negatif İndeks) Elimizdeki listeden yeni bir liste oluştururken negatif indeksleri de kullanabiliriz. ```python liste = ["a","b","c","d","e","f","g"] yeniliste = liste[-3:-1] print(yeniliste) #["e","f"] ``` {% hint style="info" %} Bu şekilde yeni liste oluştururken `[-x:-y]` ifadesinde -x dahil, -y dahil değildir. Ayrıca negatif indeksin **-1** den başladığını unutmayınız! {% endhint %} ## 5. Liste Elemanlarını Sıralayarak Ekrana Yazdırma Yeri geldiğinde liste elemanlarınızı ekrana sırasıyla yazdırmak, elemanlar üzerinde sırasıyla işlem yapmak isteyebilirsiniz. Bunun için **for** döngümüzü kullanacağız. ```python liste = ["a","b","c","d"] for x in liste: print(x) ``` Bu şekilde listenin tüm elemanları x değeri üzerinden otomatik olarak listelenecek ve dizi elemanı bittiğinde döngü duracaktır. ## 6. Liste Eleman Sayısını Öğrenme Elinizde olan bir listenin eleman sayısını öğrenmek için **len()** fonksiyonunu kullanacağız. ```python liste = ["a","b","c","d"] print(len(liste)) #4 ``` Eğer özellikle bir elemanın listede kaç adet bulunduğunu öğrenmek isterseniz de **count()** fonksiyonunu kullanmanız gerekiyor. ```python liste = ["a","b","c","c","d","c"] sayac = liste.count("c") print(sayac) #3 ``` ## 7. Liste Elemanının Değerini Değiştirme Listeler ile çalışırken listede mevcut olan bir elemanın değerini rahatlıkla değiştirebilirsiniz. Bunun için elemanın indeks değerini bilmeniz yeterlidir. ```python meyveler = ["kivi","çilek","muz","pırasa"] meyveler[3] = "armut" print(meyveler) # ["kivi","çilek","muz","armut"] ``` ## 8. Listeye Yeni Eleman Ekleme Listeler ile çalışırken listenin sonuna rahatlıkla yeni bir eleman ekleyebilirsiniz. Bunun için **append()** fonksiyonunu kullanacağız. ```python meyveler = ["kivi","çilek"] meyveler.append("muz") print(meyveler) # ["kivi","çilek","muz"] ``` Eğer listenin sonuna değilde belirlediğiniz indeks numarasına eleman eklemek istiyorsanız **insert()** fonksiyonunu kullanmalısınız. ```python meyveler = ["kivi","çilek"] meyveler.insert(1,"muz") print(meyveler) # ["kivi","muz","çilek"] ``` ## 9. Listeden Bir Eleman Çıkarma Listenizden bir eleman çıkarmak istiyorsanız bunun dört yöntemi vardır. İlki listenin en sonundaki elemanı listeden atmaktır ve bunun için **pop()** fonksiyonunu kullanmalısınız. ```python meyveler = ["kivi","çilek","muz","armut"] meyveler.pop() print(meyveler) # ["kivi","çilek","muz"] ``` İkinci yöntem çıkarmak istediğiniz elemanı belirterek **remove()** fonksiyonunu kullanmaktır. ```python meyveler = ["kivi","çilek","muz","armut"] meyveler.remove("çilek") print(meyveler) # ["kivi","muz","armut"] ``` Üçüncü yöntem çıkarmak istediğiniz elemanın indeksini belirterek **del** terimini kullanmaktır. ```python meyveler = ["kivi","çilek","muz","armut"] del meyveler[0] print(meyveler) # ["çilek","muz","armut"] ``` Son ve en sert yöntemde tüm listeyi temizlemektir. Listedeki tüm elemanları çıkarıp boş bir liste elde etmek için **clear()** fonksiyonunu kullanabilirsiniz. ```python meyveler = ["kivi","çilek","muz","armut"] meyveler.clear() print(meyveler) # [] ``` ## 10. Liste Kopyalamak ve Çoğaltmak Elimizde olan bir listeyi kopyalayarak çoğaltmak istiyorsak **copy()** fonksiyonunu kullanabiliriz. ```python liste = ["a","b","c","d"] yeniliste = liste.copy() print(yeniliste) # ["a","b","c","d"] ``` Liste kopyalama için kullanılan diğer bir yöntem de yeni bir liste oluşturulurken kopyalanacak listeyi belirtmektir. ```python liste = ["a","b","c","d"] yeniliste = list(liste) print(yeniliste) # ["a","b","c","d"] ``` ## 11. İki Farklı Listeyi Birleştirmek Birbirinden farklı veya aynı iki listeyi birleştirmek için **+** operatörünü kullanabiliriz. ```python liste1 = ["A","B","C"] liste2 = ["D","E"] liste3 = liste1 + liste2 print(liste3) # ["A","B","C","D","E"] ``` Şimdi ise sırf bu liste birleştirme işlemi için oluşturulmuş **extend()** fonksiyonunu kullanalım. ```python liste1 = ["A","B","C"] liste2 = ["D","E"] liste1.extend(liste2) print(liste1) # ["A","B","C","D","E"] ``` Kolay yöntemleri öğrendikten sonra şimdi de biraz daha uzun yöntemini görelim. ```python liste1 = ["A","B","C"] liste2 = ["D","E"] for x in liste2: liste1.append(x) print(liste1) # ["A","B","C","D","E"] ``` ## 12. Liste Elemanlarını Sıralamak Liste elemanlarınızı küçükten büyüğe veya büyükten küçüğe sıralamak istediğiniz zaman **sort()** fonksiyonunu kullanabilirsiniz. ```python liste = [14,36,2,95,43,0,66] liste.sort() print(liste) # [0, 2, 14, 36, 43, 66, 95] ``` Tam tersi yani büyükten küçüğe sıralamak için **reverse=True** terimini kullanmalısınız. ```python liste = [14,36,2,95,43,0,66] liste.sort(reverse=True) print(liste) # [95, 66, 43, 36, 14, 2, 0] ``` ## 13. Bir Elemanın İndeksini Bulmak Elimizdeki listeden bir elemanının listedeki indeksini bulmak için **index()** fonksiyonunu kullanabilirsiniz. ```python liste = [14,36,2,95,43,0,66] print(liste.index(95)) # 3 ``` ## 14. Bir Elemanın Varlığını Kontrol Etme Listede bir elemanın var olup olmadığını kontrol etmek için **in** terimini kullanabiliriz. ```python liste = ["A","B","C","D","E"] if "C" in liste: print("Evet var!") else: print("Hayır yok!") # Evet var! ``` --- # Agent Instructions: Querying This Documentation If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question. Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter: ``` GET https://derslik.kerteriz.net/python-dersleri/temel-dersler/python-diziler/python-listeler.md?ask= ``` The question should be specific, self-contained, and written in natural language. The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation. Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.